Door Jan Laan o.p.

Terug reizend van Lourdes naar Rotterdam probeerde ik de vraag te beantwoorden: waarom wordt Rotterdam niet op het eerste gezicht gerekend tot de plaatsen waar je naar toe gaat om heel te worden, waar je iets van ‘heiligheid’ ontmoet? Kan met de ervaringen van de Pelle-bedevaart als referentiekader iets dergelijks ook voor en in Rotterdam gerealiseerd worden?  Ik vind het een uitdagende vraag, die de moeite waard is om beantwoord te worden. Ik wil mijn poging graag met anderen communiceren opdat we ons samen buigen over deze vraagstelling. Bij mijn herinneringsstuk over de Pelle-reis heb ik een aantal randvoorwaarden geschetst. Aan de hand van die randvoorwaarden wil ik een poging wagen of te Rotterdam een bedevaart gehouden kan worden.

Bestemming
Allereerst gaat het erom dat je samen met anderen een reis gaat ondernemen, een weg gaat naar een deels bekende en deels onbekende bestemming, een ‘vaart’ naar … De bestemming van de reis, weg of vaart kun je enigszins omschrijven: het wordt aangegeven door het woord ‘bede’. Je neemt een bede mee. De bede heeft te maken met datgene wat je meegemaakt hebt; wat je met je meedraagt; waar je mee in het reine wilt komen. Je wilt hoogstwaarschijnlijk die bede delen met iemand die hoort en ziet, en die om jou bekommerd is. Je wilt je bede toevertrouwen aan iemand (te Lourdes aan Maria), aan een ander, aan de Andere (met een hoofdletter) of zomaar neerleggen op een heilige plaats. Je hoopt dat je bede ergens terecht komt op een plaats die al eeuwen lang een goede plek geweest is voor heel veel bedevaartgangers. De bede drukt allerlei gevoelens en gemoedstoestanden uit zoals verlangen, verwachting, teleurstelling, angst, dankbaarheid of woede. 

Een bedevaart naar Lourdes maken is een reis, en een vaart, die gaat van je vertrouwde en bekende omgeving naar een andere omgeving en plaats. Je gaat letterlijk lichamelijk en fysiek op weg. Je pakt je koffer in en je doet je rugzak om. Bij het vertrekpunt zie je voor het eerst de anderen die deels bekend en deels onbekend zijn. Zij zijn je reisgezellen, je bedevaartgangers. Dat betekent naar mijn overtuiging dat je het begin van je reis en vaart concreet maakt. Voor deze periode, bij de Pelle-reizen gaat het om 8 dagen, verplicht je je om samen met anderen op bedevaart te gaan. Dit begin wordt uitdrukkelijk gevierd. Je geeft er samen vorm aan.

Hoe creëren we in Rotterdam of in de omgeving van Rotterdam, waar we allemaal wonen zo’n bedevaart – situatie?  Hoe maken we het voor elkaar ook fysiek en lichamelijk zichtbaar dat je samen een bedevaart wilt houden? Waarheen zullen we samen op weg gaan? Welke zouden concrete pleisterplaatsen zijn? Ik wil enkele van mogelijke bestemmingen noemen.

Loop samen langs de brandgrens te Rotterdam, die aangebracht is om de verwoesting van onze stad op 14 mei 1940 te gedenken.
Loop samen naar plekken, die een bijzondere betekenis hebben voor veel personen, b.v. naar de plaats waar in de Tweede Wereldoorlog de joden verzameld werden op de Kop van Zuid om gedeporteerd te worden.
Loop samen naar een hospice, waar mensen met de dood voor ogen liefdevol omgeven worden door zorgzame personen.
Loop samen naar een plek die voor iemand van de groep bedevaartgangers een ‘heilige’ en kostbare plaats is, waar dierbare herinneringen aan zijn verbonden.
Veelkleurige religies organiseert al enkele jaren wandelingen naar heilige plaatsen als kerken, heiligdommen.
Maak samen met een gids een wandeling door een wijk van Rotterdam en leer je omgeving kennen, wat er speelt en waar mensen zich druk over maken.
Loop samen naar het kerkhof waar een geliefde persoon begraven ligt.

Dergelijke wandelingen bieden tal van mogelijkheden om met elkaar te spreken en elkaar te vertellen wat de bestemmingen voor jou betekenen. Voor de mensen die slecht ter been zijn, kan voor rolstoelen gezorgd worden, zodat ieder aan de wandeling naar een bestemming kan deelnemen. Ik denk dat nog heel veel andere bestemmingen genoemd kunnen worden. Welke bestemmingen komen bij u op? Waar denkt u aan? Belangrijk lijkt me het gegeven dat je samen over een paar bestemmingen overeenstemming bereikt.
 
Begeleiding en ondersteuning
Op de tweede plaats analoog aan de Pelle-reizen staat of valt zo’n bedevaart te Rotterdam met de aanwezigheid van een ‘blauwe brigade’. In mijn herinnering van 5 jaar bedevaart heb ik deze ondersteuning op de volgende wijze getypeerd. Ze treden op om het de bedevaartgangers naar de zin te maken en op hun gemak te stellen. En ze schenken de deelnemers een omgeving van: we vinden het fijn dat je met ons deze bedevaart maakt. We schenken aandacht aan je. We zijn er voor jullie en je kunt bij ieder van ons terecht met alles wat je in je rugzak meegenomen hebt. Samengevat: de aanwezigheid en het verwennen door de blauwe brigade is erop gericht de verwachtingen van de bedevaartgangers alle aandacht te geven.

De vraag is hoe breng je zo’n groep enthousiaste personen samen die 8 dagen lang als een team samenwerkt om het de bedevaartgangers naar de zin te maken, die een heel draaiboek hebben klaar liggen. Zo en zo willen we de bedevaart gestalte geven. Dit geheel bieden we de toekomstige bedevaartgangers aan. Acht dagen was de tijd die de leden van de blauwe brigade beschikbaar stelde. Dat is best een behoorlijke tijdsinvestering. Maar dit hebben de leden ervoor over, omdat het ook voor hen telkens weer een boeiende reis geworden is. Deze 8 dagen waren aan één stuk. Hier in Rotterdam kan de tijd van de bedevaart over een langere periode worden uitgesmeerd, maar staan blijft de vraag: hoe kom je aan voldoende personen, die samen overleggen zo en zo willen we de bedevaart te Rotterdam gestalte geven.
 
Vieringen
Op de derde plaats nemen we deel aan een aantal vieringen. Bij de Pelle-reizen en bedevaart bieden we tien momenten van aandacht en bezinning, gevarieerd van inhoud en ritueel, gevarieerd ook door de verschillende plekken, waar de viering plaats vond. Welke vieringen bieden wij aan en waar en waarom deze?
     
Afwisseling van ernst en luim
Ten vierde is de wisseling van ernst en luim belangrijk. Even belangrijk voor de bedevaart is het ongedwongen samen zijn, samen een wijntje of een biertje drinken op een van de terrassen, samen eten, winkelen en souvenirs kopen, lekker genieten van de bergen en picknicken in de Pyreneeën of even je terugtrekken en alleen zijn of samen met je geliefde vriend of vriendin. Er is even veel tijd voor dit aspect als voor aspect van concentratie en aandachtsmomenten. Deze ongedwongen sfeer draagt er in moge mate toe bij dat alle deelnemers aan de bedevaart ontvankelijk worden voor elkaar. Vraag: hoe geven ons ongedwongen samen zijn hier gestalte?

Ga de uitdaging aan! 
Ik heb vier randvoorwaarden beschreven, die het mogelijk maken dat de bedevaart op ieder een diepe indruk maakt. Zou te Rotterdam ook zoiets georganiseerd kunnen worden? Ik weet het niet, maar het is wel de moeite waard om daar met een groep eens goed over na te denken. Het lijkt me een pittige uitdaging.

De pastoraatsgroep van Het Steiger wil misschien deze thematiek tot een jaarthema maken. De aanleiding bij deze groep was, dat op 29 augustus veel leden van één familie gedoopt zullen worden. De doop kan gezien worden als een markering voor een nieuwe weg, dat je voortaan inslaat. Hoe kunnen we hen behulpzaam zijn om dit nieuwe te verkennen en handen en voeten te geven? 
 
Wie wil er met mij en anderen eens over brainstormen? Ik ben benieuwd. U kunt uw ideeën aan mij mailen via Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. . Op de bus doen mag ook, naar het secretariaat.